Veel vrouwen die in deze fase van hun leven vastlopen en ineens niet meer snappen wat er met hun lichaam en hoofd gebeurt. Vaak weten ze niet dat ze al in de perimenopauze zitten – de overgangsjaren vóór de menopauze, waarin je cyclus en hormonen langzaam veranderen. Gelukkig komt hier de afgelopen jaren meer verandering in; er is meer kennis beschikbaar en vrouwen worden mondiger, want er is goede ondersteuning mogelijk in deze soms (zeer) pittige levensfase.
De perimenopauze is een fase die wel 10 jaar kan duren. Veel vrouwen met PMDD ervaren al rond 35-37 jaar toename in stemmingsklachten. Vrouwen zonder PMDD meestal later – begin, halverwege of eind veertig, afhankelijk van wanneer de menopauze plaatsvindt. Gemiddeld is dit tussen 45-55 jaar.

Wat me opvalt is dat veel vrouwen van de huisarts (die er vaak zelf ook weinig kennis van heeft) nog steeds te horen krijgen dat dit er ‘gewoon bij hoort’ en dat ze het maar moeten ‘uitzitten’. Terwijl ik juist zie hoe enorm het vrouwen helpt om te begrijpen wat er precies in hun lichaam en brein gebeurt.
Zeker omdat hormonen niet alleen invloed hebben op je baarmoeder, huid of botten, maar dus óók op je neurotransmitters – de stofjes in je hersenen die je stemming, energie en slaap regelen.

Ik neem je mee door de drie fases van de perimenopauze: hoe je cyclus verandert, welke klachten daarbij kunnen horen, wat er in je hersenen gebeurt, en hoe hormoontherapie kan ondersteunen. En waarom het zo belangrijk is dat je de juiste vorm van hormoontherapie krijgt in de juiste fase!

Vroege perimenopauze – de verschuiving
In de vroege perimenopauze begin je het vaak te merken aan subtiele veranderingen. Je cyclus kan wat korter worden (maar hoeft niet!), je menstruatie kan heviger zijn, en je voelt dat PMS-klachten sterker worden. De reden: je ovuleert niet meer elke maand, waardoor je progesteron productie afneemt.

Progesteron is ons kalmerende hormoon. Het wordt in de hersenen omgezet tot allopregnanolone, een stofje dat direct de GABA-receptoren stimuleert. GABA is de neurotransmitter die ons helpt ontspannen, slapen en relativeren. Als progesteron daalt, verlies je die natuurlijke rustgever. Veel vrouwen slapen in deze fase slechter, voelen zich opgejaagd en sneller prikkelbaar of angstig. Ook zie je hier een toename van hoofdpijn, migraine en gevoelige borsten voor of tijdens de menstruatie.

Oestrogeen is in deze fase (meestal nog) voldoende aanwezig. Daardoor blijven serotonine en dopamine – de neurotransmitters voor stemming, energie en motivatie – nog redelijk stabiel. Maar de balans verschuift: je ervaart minder rust (GABA), terwijl je brein nog wel volop in actie staat.

In deze fase zie ik dat bio-identiek progesteron in de vorm van Utrogestan in de luteale fase (van ovulatie tot menstruatie) van de cyclus doorgaans veel verlichting geeft: beter slapen, minder spanning, minder hevige menstruaties. En stemmingsklachten verdwijnen doordat de progesteron therapie oestrogeen dominantie vermindert; oestrogeen en progesteron worden weer in balans gebracht. Oestrogeen therapie is in deze fase nog niet nodig en kan klachten juist heviger maken.

Late perimenopauze – de hormonale achtbaan
Naarmate de werking van de eierstokken en de kwaliteit van de eitjes verder achteruitgaan, wordt het klachtenpatroon grilliger. Je cyclus kan ineens heel lang duren, of juist maanden wegblijven en dan terugkomen met hevig bloedverlies. Progesteron is structureel laag omdat ovulaties schaars zijn.

Het grootste verschil met de vroege fase is dat oestrogeen nu wild gaat schommelen. Soms is er een torenhoge piek – waardoor je je tijdelijk energiek, creatief of zelfs euforisch voelt. Maar die piek wordt gevolgd door een keiharde val. En omdat oestrogeen de motor is achter serotonine en dopamine, gaan die neurotransmitters net zo hard mee omhoog en omlaag. Je kan in deze fase hevige stemmingswisselingen ervaren (met huilbuien en soms zelfs suïcidale gedachten), angstaanvallen, hartkloppingen, opvliegers, nachtzweten, extreme vermoeidheid, veranderingen in je lichaam zoals meer vet op buik en bovenarmen (de bekende kipfiletjes), vaginale droogheid, libidoverlies, gevoelige gewrichten en stijve spieren, etc.

Het kan zijn dat je de ene week bergen kan verzetten, en de week erna niet eens je boodschappenlijst kan onthouden. Alsof je hersenen je in de steek laten. Die cognitieve klachten zoals hersenmist, concentratie- en geheugenproblemen, moeilijk op woorden kunnen komen, zijn heel herkenbaar in deze fase.

Omdat progesteron al langer laag is, ontbreekt ook de rustgevende GABA-buffer. Je krijgt dus én minder ontspanning (GABA), én een achtbaan in stemming en motivatie (serotonine en dopamine). Vandaar dat de late perimenopauze vaak de meest intense fase is.

Hier zie ik vaak dat vrouwen baat hebben bij een combinatie van progesteron én bio-identiek estradiol (pleister of gel via de huid). Dat stabiliseert de hormoonhuishouding en dempt de achtbaan. Soms is een beetje testosteron ook nodig – vooral als energie, libido en spierkracht duidelijk afnemen.

Postmenopauze – het dal
Op het moment dat je twaalf maanden niet meer menstrueert ga je van de perimenopauze naar de menopauze. De menopauze is eigenlijk een moment. Vanaf de dag van de menopauze kom je in de fase van de post-menopauze (kun je het nog volgen?)

Hormonaal betekent dit dat zowel oestrogeen als progesteron blijvend laag zijn. En daarmee dus ook het serotonine, dopamine en GABA niveau. Er zijn vrouwen die fluitend (20-30%) door de overgang gaan en nergens last van hebben. Maar 70-80% van de vrouwen merkt het lage oestrogeen niveau wel degelijk aan lichaam en brein – o.a. vaginale droogheid, pijn bij het vrijen, terugkerende blaasontstekingen, urineverlies, gewrichtspijn en stijfheid, slaapproblemen, depressieve gevoelens, dunnere en minder elastische huid, brozere botten.
In de post-menopauze kan het zijn dat je je niet echt depressief voelt, maar dat het meer lijkt alsof er een grijze deken over je leven hangt en je je afgevlakt en uitgeblust voelt.
Het lichaam en brein passen zich aan en kunnen klachten na verloop van tijd vaak opvangen, maar niet altijd. Veel vrouwen voelen zich ook in de post-menopauze veel prettiger in hun lichaam met stabiele en in de juiste balans gedoseerde hormoontherapie. Ook hier vormt een combinatie van oestrogeen en progesteron de basis. En wat mij betreft ook een beetje testosteron, dat net die extra glans en vitaliteit terug kan geven. En feit blijft dat met blijvende lage hormoonwaarden gezondheidsrisico’s toenemen voor o.a. hart- en vaatziekten, botontkalking, alzheimer en sommige vormen van kanker. Bio-identieke hormoontherapie geeft dus niet alleen verlichting van klachten, maar werkt ook preventief voor je botten, hart en brein.

De drie fases
Als je de drie fases naast elkaar legt, zie je een duidelijk patroon:

• Eerst verlies je de rust en ontspanning van GABA door minder progesteron; klachten rond stemming, slaap en hevige menstruaties.
• Daarna beland je in de serotonine/dopamine-achtbaan door sterk fluctuerende oestrogeen niveau’s.
• Uiteindelijk zakt ook oestrogeen blijvend laag. Door daling in serotonine en dopamine is er een  grotere kans op somberheid of depressieve gevoelens, verminderde motivatie, energie en cognitieve scherpte.

Vrouwen vertellen vaak dat ze zich opgelucht en verdrietig tegelijk voelen: opgelucht omdat ze eindelijk begrijpen wat er allemaal gebeurt in hun lichaam en hoe ze zich beter kunnen voelen, verdrietig omdat ze jarenlang onnodig hebben geworsteld terwijl de oplossing voor (hevige) overgangsklachten doorgaans vrij eenvoudig is. Relatiebreuken, verlies van werk en inkomen, langdurige ziektewet, sociaal isolement etc. zouden met de juiste bio identieke hormoontherapie mogelijk voorkomen kunnen worden.
En tóch wordt er door artsen nog vaak gezegd: ‘Het hoort erbij, u moet er maar mee leren leven.’ Ze schrijven aan vrouwen in deze levensfase wel met gemak antidepressiva, slaapmedicatie en kalmeringsmiddelen voor, met de nodige bijwerkingen en risico’s.
Maar goed dat is stof voor een ander blog.

Mijn missie is om het taboe op bio identieke hormoontherapie te doorbreken. Want de perimenopauze is geen periode waar je je maar doorheen moet ploeteren – het is een fase die vraagt om erkenning, gedegen kennis en de juiste ondersteuning.

The post De drie fases van de perimenopauze – en wat er in je lichaam en brein gebeurt appeared first on PMDD Coach.

PMS, PMDD of PME? Heel verwarrend deze 3 termen, waar staan ze voor en wat is nu precies het verschil?

PMS staat voor Premenstrueel Syndroom, ongeveer 80% van alle vrouwen ervaren in de tweede helft van de maand, vaak een paar dagen voor de menstruatie, fysieke klachten zoals; gevoelige borsten, vocht vasthouden, hunkering naar bepaald eten. En qua stemming voelen vrouwen zich dan mogelijk meer labiel, onzeker, huilerig of prikkelbaar.
Ondanks deze cyclische klachten kunnen vrouwen met PMS normaal functioneren.
PMS is goed te behandelen met veranderingen in leefstijl, supplementen of acupunctuur.

PMDD staat voor Premenstrual Dysphoric Disorder, oftewel premenstruele stemmingsstoornis.
Vrouwen met PMDD hebben een breingevoeligheid. Ze reageren heel gevoelig op de natuurlijke fluctuaties van de geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. Dit zorgt voor hevige cyclische stemmingsklachten die invaliderend zijn en het normale functioneren negatief beïnvloeden op de meeste levensgebieden; partnerrelatie, gezin, werk, opleiding en sociaal leven.

In de twee weken voorafgaand aan de menstruatie (en soms ook tijdens de ovulatie en menstruatie) ervaren vrouwen met PMDD psychische, cognitieve en lichamelijke symptomen zoals:
diepe depressie met hevige huilbuien en suïcidale gedachten, wanhoop, angsten, laag zelfbeeld, gevoeligheid voor afwijzing, impulsiviteit, woede, agressie, wantrouwen.
Daarnaast vaak ook fysieke klachten zoals slapeloosheid of te veel slapen, hevige vermoeidheid, concentratieproblemen, woordvindproblemen, hersenmist, pijnlijke spieren en gewrichten, hoofdpijn/migraine.

1 op de 20 vrouwen ontwikkelt in haar leven PMDD.
9 op de 10 vrouwen heeft iedere maand suïcidale gedachten.
1 op de 3 vrouwen doet in haar leven een suïcidepoging.

Ook is er op andere manieren sprake van beschadigend gedrag zoals automutilatie, dingen stuk maken, schreeuwen, schelden, slaan, huiselijk geweld. Soms leiden klachten tot opname bij de crisisdienst.

PME staat voor Premenstrual Exacerbation, oftewel Premenstruele ‘verergering’ van een bestaande aandoening zoals een depressie, PTSS, angststoornis, autisme, ad(h)d, eetstoornis, persoonlijkheidsproblematiek.
PME betekent dat je een breingevoeligheid hebt waardoor je altijd klachten ervaart en dat deze klachten cyclisch, voor de menstruatie, heviger worden. Met PME heb je dus geen klachtenvrije periode. Bij PMDD heb je een fase in de cyclus dat je volledig klachtenvrij bent.
Bij PME is het belangrijk dat naast de behandeling van de aandoening met medicatie, ook oog is voor behandeling van de hormonale gevoeligheid middels hormoontherapie.

PMDD diagnose
PMDD is sinds 2013 opgenomen in het psychiatrisch DSM V handboek. Dit is een goede diagnose tool, maar PMDD is geen psychiatrische aandoening. In 2019 is PMDD door de WHO erkend als een neuro endocriene aandoening.
Een PMDD diagnose kan worden gesteld aan de hand van de DSM V criteria, 2-3 maanden bijhouden van symptomen dagboek en bloedonderzoek om andere oorzaken van klachten uit te sluiten, zoals schildklier problematiek of vitamine B12 tekort.

Endocrinologen, gynaecologen, psychiaters, psychologen en huisartsen zijn vaak nog onvoldoende bekend met hoezeer de geslachtshormonen estradiol en progesteron de neurotransmitters en daarmee de stemming beïnvloeden.
De diagnose PMDD wordt vaak gemist en fout gediagnosticeerd als depressie, bipolaire stoornis of borderline persoonlijkheidsstoornis. Een juiste diagnose laat gemiddeld 12 jaar op zich wachten.

Psychologisch onderzoek
In de vragenlijsten voor psychologisch onderzoek wordt nog steeds niet gevraagd naar cycliciteit van klachten. Door een verkeerde diagnose krijgt een vrouw met PMDD ook verkeerde behandeling. Psychotherapie alleen geeft zelden voldoende verlichting van klachten. Een juiste diagnose met Hormoontherapie is belangrijk.

The post Heb ik PMS, PMDD of PME? appeared first on PMDD Coach.

Dr. Katharina Dalton heeft reeds in de jaren ’50 veel papers en boeken geschreven over PMDD, Postnatale depressie en Progesteron therapie. Zij had een eigen kliniek in Londen en heeft veel vrouwen geholpen met tijdelijk hoog gedoseerd progesteron therapie 400-2500 mg (boekentip: ‘Once a month’).

Zelfs vrouwen die eerder hoorden dat zij progesteron intolerant zouden zijn (en de eierstokken en baarmoeder om die reden hebben verwijderd) blijken zeer goed op progesteron therapie te reageren!
En gaan na een jarenlange zoektocht nu eindelijk wel vooruit. Zelf vermoed ik dat er maar een kleine groep vrouwen is dat echt niet goed reageert op bio identiek progesteron.

In mijn vorige blog schreef ik al dat synthetische progestagenen niet vergelijkbaar zijn met bio identiek progesteron. Dit is jammer genoeg nog onvoldoende doorgedrongen bij gynaecologen en andere artsen. Ik vermoed onder invloed van de farmaceutische industrie; bio identiek progesteron is namelijk niet te patenteren en daarom weinig aan te verdienen. Synthetische progestagenen zijn wel gepatenteerd; dit is een miljarden industrie.

Progestagenen bezetten de progesteron receptoren en maken deze minder gevoelig. Progestagenen zijn alleen goed om het baarmoederslijmvlies dun te houden en hebben soms een (zeer) negatieve uitwerking op het gemoed van vrouwen. Veel vrouwen ervaren depressie, angst, afvlakking etc. door progestagenen.

De Praktische Handleiding voor hormoonsuppletietherapie (HST) voor vrouwen in de (peri)menopauze (hier te downloaden) wordt door gynaecologen en huisartsen geraadpleegd.
Hierin is dydrogesteron (Duphaston) opgenomen als mogelijk onderdeel van de combinatie therapie met estradiol.
Er zijn artsen die beweren dat Duphaston bio identiek is en net zo goed inzetbaar als bio identiek progesteron (Utrogestan). Maar Duphaston is een synthetisch progestageen en geeft bij veel vrouwen met PMDD vervelende bijwerkingen. Zelf heb ik jaren geleden ongeveer 10 maanden Duphaston geslikt (onder begeleiding van een dame die vrouwen met postnatale depressie begeleidt). Ik werd psychisch doodziek van Duphaston; agressief, angstig en paranoïde. Het was een donkere tijd. Deze dame beweerde dat Duphaston bio identiek progesteron was en ik geloofde haar. De dosering Duphaston werd door de maanden steeds opgehoogd en de dame begreep niet waarom ik niet beter werd, maar alleen zieker.

Gelukkig ben ik door de jaren veel wijzer geworden. En uit ervaring kan ik nu vertellen dat ik (en andere vrouwen) me wel fantastisch voel op Utrogestan (progesteron) maar niet op Duphaston (progestageen).
Gynaecoloog Liselotte Robbe van Karmenta heeft hier ook ervaring mee. Luister de podcast hier

Progesteron heeft heel veel kwaliteiten en doet veel meer dan het beschermen van het baarmoederslijmvlies, en is ook zeker niet alleen een zwangerschapshormoon.
Hieronder nogmaals het lijstje overgenomen uit de vorige blog.

Progesteron verlicht;

• pms/pmdd/perimenopauze klachten
• Hoofdpijn/ migraine
• Hevige en pijnlijke menstruaties
• verhoogt de GABA neurotransmitter net als benzodiazepines en werkt kalmerend, vermindert stress verbetert slaap kwaliteit
• Is een natuurlijk antidepressivum, verbetert stemming, werkt angst remmend
• In balans met oestrogeen vermindert het opvliegers en nacht zweten
• Vermindert hersenmist en geheugenverlies
• Reguleert oestrogeen en verlaagt het risico en de ernst van pcos, endometriose, vleesbomen, cysten in borsten of eierstokken, borstkanker en eierstokkanker,
• Verbetert Schildklierwerking
• Beschermt tegen osteoporose en ondersteunt spiergroei

Hormoon ratio
Progesteron wordt gemeten in nanomol/L, dit is 1000x groter dan de picomol/L waar estradiol in wordt gemeten. De bestaande grafieken van de cyclus zijn dus niet natuurgetrouw; voor een goede balans in hormonen is progesteron in werkelijkheid liefst 100 tot 200 x hoger dan estradiol De juiste ratio is dan ongeveer 100:1 of 200:1.

Oestrogeen kickback
De meeste artsen hebben nog het idee dat vrouwen intolerant zijn voor progesteron door hun reactie op progestagenen of doordat klachten juist heviger worden na starten met bio identieke progesteron therapie.
Dit is meestal geen reactie op progesteron zelf, maar een reactie van de oestrogeen receptoren die tijdelijk gevoeliger worden. Dit wordt ‘oestrogeen kickback’ genoemd: bestaande oestrogeen dominantie klachten verergeren tijdelijk. Dan heeft het lichaam JUIST progesteron nodig en soms tijdelijk in een hoge dosering van bijvoorbeeld continu 800 mg om de oestrogeen respons te overrulen.
Katharina Dalton ging in sommige gevallen zelfs tijdelijk tot 2500 mg in de behandeling van PMDD.
Binnenkort zal ik in een blog mijn persoonlijke verhaal delen met hoog gedoseerd progesteron therapie.
Op dit moment is alleen gynaecoloog Liselotte Robbe van Karmenta voldoende vertrouwd met voorschrijven van hoog gedoseerd progesteron therapie tot 800 mg.
Hopelijk zullen meer gynaecologen de meerwaarde van bio identiek progesteron en progesteron therapie gaan herkennen.

Belangrijk
Met deze blog wil ik niet zeggen: “iedereen aan de progesteron”. Hormoontherapie is nl. een zeer individuele puzzel  om te leggen, afhankelijk van klachten en andere variabelen. Wanneer er wordt gekozen voor progesteron therapie is ook een individueel afgestemde behandeling nodig.
Wat ik wel graag wil is dat er meer aandacht komt voor de rol en kwaliteit van progesteron in de behandeling van PMDD, PMS, PND en perimenopauze klachten. Er wordt mijns inzien, en ervaring van mij en andere vrouwen, te zeer gefocust op oestradiol, progestagenen. en/of psychofarmaca in behandeling van hormoonklachten.

The post Katharina Dalton – Progesteron therapie protocol appeared first on PMDD Coach.

Bio identiek of synthetisch, een groot verschil 

Door de jaren heb ik flink wat boeken en artikelen gelezen over geslachtshormonen geschreven door gynaecologen, endocrinologen etc. Wat ik tenenkrommend vind is dat zelfs gerenommeerde en bekende gynaecologen over synthetische progestagenen zeggen dat de werking gelijk is aan lichaamseigen/bio identiek progesteron.

The post Progesteron vs. progestageen appeared first on PMDD Coach.

PMDD of Disbalans
PMDD betekent een brein gevoeligheid voor de natuurlijke fluctuaties in geslachtshormonen.
De geslachtshormonen beïnvloeden de neurotransmitters (boodschapper stofjes) serotonine, dopamine, glutamaat en GABA.
Vrouwen met PMDD hebben dus een gevoeligheid voor deze veranderingen in de neurotransmitters door de fluctuerende geslachtshormonen.

Vrouwen met een disbalans in estradiol en progesteron kunnen ook PMDD klachten ontwikkelen in de luteale fase (tussen ovulatie en menstruatie), maar deze klachten verdwijnen door een correctie van de disbalans.

Het is altijd belangrijk om de oorzaak van de klachten te achterhalen; elke oorzaak vraagt namelijk om een andere aanpak. En om het ingewikkeld te maken, In de perimenopauze hebben alle vrouwen een periode een hormonale disbalans. Er kunnen dan overgangsklachten ontstaan lijkend op PMDD.
Vrouwen met PMDD (gevoeligheid voor fluctuaties in geslachtshormonen) ontwikkelen in deze fase dan vaak nog extremere klachten omdat zij naast een treingevoeligheid dus ook een disbalans ervaren.

Estradiol gevoeligheid
Soms is een vrouw met PMDD heel gevoelig voor de fluctuaties in estradiol, dan ervaar je vaak een (flinke) dip rond de ovulatie en net voor de menstruatie. Zeker als je wat ouder wordt (35+) en de eigen estradiol aanmaak al iets afneemt, dan zie je dat een vrouw vanaf de dag voor de ovulatie een paar dagen klachten ervaart. Dit zie je ook bij jonge vrouwen met een extra brein gevoeligheid door bijv. AD(H)D. De flinke daling van estradiol rond de ovulatie betekent nl. een dip in dopamine en serotonine. Een jonge vrouw met AD(H)D die al lager zit in dopamine dan andere mensen kan flink last hebben van deze dip rond de ovulatie. Net voor de menstruatie daalt estradiol ook flink en kan voor hevige depressie zorgen, vaak gepaard met suïcidale gedachten.

Het onderdrukken van de eigen ovulatie met hormoontherapie is dan belangrijk. Dit kan met de Zoely pil als je dit goed verdraagt of met voldoende hoge dosering estradiol pleister (100 mcg onderdrukt de ovulatie) in combinatie met progesteron.

Progesteron gevoeligheid
Soms is een vrouw gevoelig voor fluctuaties in zowel estradiol als progesteron.
Dat merk je meestal pas als je progesteron cyclisch toevoegt om de eigen cyclus te optimaliseren.
Bij een gevoeligheid voor de daling van progesteron (en daarmee GABA neurotransmitter) wordt het lastig om als behandeling cyclisch progesteron (Utrogestan) toe te voegen; in de luteale fase van ovulatie tot menstruatie wanneer progesteron op zijn hoogst dient te zijn.
Progesteron is minimaal 80-100 x hoger dan estradiol voor een juiste balans. Estradiol wordt in het bloed gemeten in picomol (pmol/l) en progesteron in nanomol (nmol/l). Bij een gevoeligheid voor fluctuaties in progesteron dient dit niet cyclisch maar continue te worden gebruikt.

Disbalans, oestrogeen dominantie
Gelukkig heeft niet iedere vrouw met hevige klachten ook daadwerkelijk een brein gevoeligheid voor fluctuaties.
Vaak is er namelijk sprake van een disbalans in estradiol en progesteron (door persmenopauze of na anticonceptie met progestagenen bijvoorbeeld). Als deze disbalans dan wordt verholpen verdwijnen gelukkig (de meeste) klachten. Doorgaans is er sprake van een oestrogeen dominantie; progesteron is te laag ten opzichte van estradiol. Oestrogeen dominantie kan ook bestaan als estradiol te laag is, maar progesteron dus nog lager.

The post PMDD, Disbalans of beide? appeared first on PMDD Coach.

The post Happy Hormoon appeared first on PMDD Coach.

De Nederlandse vertaling is hier te downloaden: PMDD Protocol – prof. Kulkarni – Nederlandse vertaling

Prof. Kulkarni is wat mij betreft een heldin die als eerste uitgebreid onderzoek doet naar behandeling met hormoontherapie bij PMDD en/of complex trauma, psychische en psychiatrische kwetsbaarheid.

Welkomstpagina
Vorige
Volgende

The post PMDD behandelprotocol – Prof. Kulkarni appeared first on PMDD Coach.